Namazla özdeşleşmiş bu sûreyi yine namaz içinde ve namaz kılmakta olan bir Müslüman’ın hafsalasında uyaracağı imajlar açısından yorumlayan Bediüzzaman, ‘iyyâke na’büdü’ (Yalnız ve yalnız Sana kulluk ederiz!) ifadesinde namaz kılanın kullandığı ‘biz’ zamirinin içine ferdin hayal gücünün ve hafsalasının genişliğinde alemlerin sığacağını söyler.

Biz zamirinin Arapçadaki karşılığı olan bu ‘nûn’ önekini harfin hattının çağrıştırmasıyla koca bir gemiye benzetirim hep. Bu gemiye kimler sığmaz ki! Önce insan, kendi başına bir alem. Hele de himmeti milleti olmuşsa, tek başına bir millet. Sonra musalliyle birlikte namaza durmuş cemaat, sonra hayalin genişliğince yeryüzü bir mescid olmuş, Kâbe mihrab, onun etrafında halkalanmış bilumum Müslümanlar, sonra hayalin genişliğince lisan-ı halleriyle kendince namaza durmuş bütün bir maddeler alemi, aynı safta ben, sen, insanlar, ağaçlar, denizler, güneşler, galaksiler... Sonra hayalin genişliğince ‘na’büdü, na’büdü’ diyen melekler, cinler, ruhlar ve manalar alemi... Sonra zaman ve mekanın büküldüğü bir noktada aynı halkada Hz. Adem’den son insana kadar bütün bir insanlık, bütün bir varlık...

Berat Kandili’nin anlam ve önemini anlatmak bize düşmez. Büyüklerin sözlerinin arkasına sadece bir ‘Biz’ muhasebesi takıp geçeceğim. Bu gece alnını secdeye yaslayan yüz milyonlarca Müslüman ‘na’büdü’ derken, ‘kulluk ederim’ değil de, ‘kulluk ederiz’ derken, ifadenin fiiline kimleri ortak tuttular? ‘Biz’iniz ne kadar büyük, ne kadar kapsamlıydı? Nun Geminize kimleri dahil ettiniz? Fakiriyle, zenginiyle, hastasıyla, yaşlısıyla mahallenizin bütün inananları adına konuşmak aklınıza geldi mi? Hatasıyla, kusuruyla, çilesiyle, ıstırabıyla alnı secde görmekte olan yüz milyonların hepsi adına konuştuğunuzu hissettiniz mi? Biz Londra’dan sizi davet ettik Nun Gemimize. Siz Suyun Ötesi’nde yaşayanları davet ettiniz mi? Telafer’den kaç şehit vardı ‘Yalnız ve yalnız Sana ibadet ederiz!’ seslenişinin öznesi olmuş? Filistin aklınızda mıydı? Afrika ‘Biz de kulluk ederiz yalnız ve yalnız Sana’ diye seslendi mi sizinle birlikte? Sonra insandan varlığın bütünlüğüne erip, yaratılışın ilk anından Kıyamet’in ihtişamına kadar bütün bir olmuşlar ve olacakları çağırdınız mı Nun Geminize? Hazreti Muhammed Aleyhisselam geminizde miydi?

Varlıkla irtibatın mekanı Nun Gemisi olmalı. Aynı safta olduğumuz niceler düşüyor! Aynı safta ‘na’büdü’ dediğimiz niceler hasta, niceler fakir, niceler mazlum, niceler mahrum, niceler gurbette... Safı düzgün tutmanın imkanı mı var! Çeçenistan’ı tutsan, Afganistan düşüyor. Afrika’ya omuz versen Telafer çökmüş. Filistin’de yara sarsan Sudan’dan kısık bir ‘biz de’ sesi geliyor. İnsanı kurtarsan doğa küskün. Hayvana el atsan sema delinmiş. Şimdiden vazgeçsen, geçmiş hüsranda. Hüzün Peygamberi, hâlâ Hüzün Peygamberi, aleyhisselam.

Namazında ‘Nun Gemisi’ne’ alıp sahip çıkmadığın Iraklıdan köşende bahsetsen ne yazar! New Orleans için dert yanıyorum desen ne çıkar, ‘na’büdü’ne ortak etmedikten sonra mağdurları! Güneş, namazında seninle birlikte konuşmuyorsa sabahı beklemişsin ne, beklememişsin ne! Tesbihatında yıldızlara ‘subhanallah’ çektirmediysen geceyi uyanık geçirip semayı seyretmişsin ne yazar!

Nun Gemisi ıstıraplar denizinde yol almaya devam ediyor. Umarım sizin Nun Geminizin bayrağı Berat Sancağı olmuştur dün gece... Ve umarım sizin Nun Geminiz varlıklar alemiyle, olmuşlar ve olacaklar alemiyle dolmuştur dün gece...

Kerim BALCI-LONDRA